Jeśli jesteś właścicielem tej strony, możesz wyłączyć reklamę poniżej zmieniając pakiet na PRO lub VIP w panelu naszego hostingu już od 4zł!
style='font-family:Tahoma'>BIOGRAFIA:

 

 

Krystian Lupa urodził się 7 listopada 1943 roku w Jastrzębiu Zdroju, niewielkim mieście śląskim. Po maturze, w 1961 roku, rozpoczął studia na Wydziale Fizyki Uniwersytetu Jagiellońskiego. Już po pierwszym semestrze doszedł do wniosku, ze to fałszywy wybór.

W 1963 roku rozpoczął studia na Wydziale Malarstwa krakowskiej ASP - w pracowni Hanny Rudzkiej-Cybisowej, artystki wywodzącej się z grupy kapistów. Plastyczne upodobania i temperament artystyczny Lupy, jego „literackie” i „symboliczne” prace nie znalazły uznania, z tego też powodu artysta przeniósł się na Wydział Grafiki – do pracowni Mieczysława Wejmana (dyplom w 1969 roku).

Po ukończeniu ASP rozpoczął studia w łódzkiej Szkole Filmowej. W Łodzi nawiązał współpracę ze studenckim teatrem „Cytryna”. Był autorem scenografii do Szymona Słupnika A.M. Marczewskiego i do Lekcji anatomii profesora Tulpa J.M. Rymkiewicza – to ostatnie przedstawienie także współreżyserował. Po dwóch latach (w tym powtórzony pierwszy rok studiów) został wyrzucony jako nie rokujący nadziei ; jego skrajnie awangardowe pomysły, idące znacznie dalej niż filmy francuskiej Nowej Fali, którymi był wówczas zafascynowany, zbyt daleko odbiegały od konwencjonalnych obowiązków studenta Filmówki.

W 1972 roku Lupa próbuje – bez powodzenia – dostać się na jedyny wówczas w Polsce Wydział Reżyserii Dramatu warszawskiej PWST. Na egzamin wstępny opracowuje jako egzemplarz reżyserski Nadobnisie i koczkodany Witkacego. Rok później krakowska PWST otwiera także wydział reżyserii. Z nowym opracowaniem tego samego tekstu, w 1973 roku, Krystian Lupa zdaje egzamin wstępny w Krakowie, tym razem z sukcesem. Studia kończy w 1977 roku (dyplom uzyskuje w 1978). Podczas studiów styka się  z twórczością Konrada Swinarskiego( jest jego asystentem w Starym Teatrze, uczestniczy w próbach Hamleta) i Tadeusza Kantora ( z Kantorem zetknął się już wcześniej, podczas studiów na ASP). Pewne elementy metody pracy z tekstem oraz pracy z aktorem Lupa przeniósł na grunt własnej działalności reżyserskiej. Od Swinarskiego nauczył się precyzyjnej, wielostronnej analizy tekstu, połączonej ze swoistą niewiarą w słowo pisane, każącą doszukiwać się wciąż dalszych i głębszych sensów. U Kantora obserwował sposoby wyzwalania w aktorach stanów niecierpliwej ekstazy, silnego wewnętrznego napięcia, wchodzenia w konflikt z tekstem, kostiumem, rekwizytem, scenografią.

Lupa debiutuje w 1976 roku Rzeźnią Sławomira Mrożka w Teatrze im. Juliusza Słowackiego w Krakowie (warsztat); jako dyplom przygotowuje w następnym sezonie Nadobnisie i koczkodany. Po studiach reżyser zostaje zaangażowany przez Alinę Obidniak, dyrektor wyróżniającego się wówczas Teatru im. Cypriana Kamila Norwida w Jeleniej Górze. Na okres jeleniogórski przypadają spektakle autorskie Lupy : Przezroczysty pokój (1979), Kolacja (1980), oraz inscenizacje sztuk Witkacego : Nadobnisie i koczkodany (1978), Pragamatyści (1981), Maciej Korbowa i Bellatrix (1986). Przedstawienia te nazwane w manifeście reżysera „Teatrem Ujawnienia” traktowały teatr jako jedną z możliwości poznania i przekroczenia ludzkiej osobowości. W poszukiwaniach nowych form teatralnego wyrazu towarzyszyła reżyserowi grupa młodych aktorów : Piotr Skiba, Maria Maj, Wojciech Ziemiański, Zofia Bajno, Irmina Babińska, Ewa Sobiech, Jerzy Senator, Zdzisław Sobociński. W Jeleniej Górze powstały także przedstawienia : Życie człowieka Andrejewa (1977), Matka Przybyszewskiego (1979), Pieszo Mrożka (1982), Ślub Gombrowicza (1984).

Lupa reżyseruje także w Krakowie – Demona ziemi Wedekinda (1978) w Teatrze Bagatela oraz Iwonę, księżniczkę Burgunda (1978), Powrót Odysa (1981) i Bezimienne dzieło (1982) w Starym Teatrze, który to teatr od 1984 roku staje się prawie wyłącznym miejscem jego pracy. Tutaj powstaje Miasto snu (1985) wg powieści Alfreda Kubina Po tamtej stronie, będące syntezą jeleniogórskich eksperymentów – rodzajem podróży w głąb jaźni. Następne spektakle powstałe w Starym Teatrze stanowią zwrot w tematyce – podjęcie problemów etycznych oraz penetracja kondycji duchowej człowieka w okresie wielkiej kulturowej przemiany.

Są to : Marzyciele (1988) Roberta Musila, Bracia Karamazow (1990) wg Fiodora Dostojewskiego, Malte (1991) wg Rainera Marii Rilkego, Kalkwerk (1992) wg Thomasa Bernharda i Lunatycy. Esch czyli Anarchia (1995) wg Hermanna Brocha. Kalkwerk według powieści Thomasa Bernharda rozpoczął przygodę z twórczością austriackiego pisarza (Immanuel Kant w Teatrze Polskim we Wrocławiu w 1996 roku i Rodzeństwo. Ritter, Dene, Voss w Starym Teatrze w 1997). W listopadzie ma miejsce premiera Sztuki Yasminy Rezy, współczesnej damatopisarki francuskiej. Syntezą refleksji na temat duchowych przemian człowieka formacji europejsko-chrześcijańskiej stała się adaptacja trzeciej cześci Lunatyków Brocha – spektakl Huguenau czyli Rzeczowość w Starym Teatrze w Krakowie (1998).

W styczniu 1997 dyrektorem Starego Teatru zostaje Krystyna Meissner. Na krótki okres jej dyrekcji (do czerwca 1998) przypada ostry konflikt, w którym uczestniczą związki zawodowe, zespół artystyczny i dyrektorka. Krystian Lupa należy do grona osób popierających  program reform zaproponowany K.Meissner, po jej odwołaniu ze stanowiska – na znak solidarności – odchodzi ze Starego Teatru. Podejmuje współpracę z Teatrem Dramatycznym m.st. Warszawy, gdzie reżyseruje Powrót Odysa (1999) i Wymazywanie (2001) oraz konynuuje współpracę z  Teatrem Polskim we Wrocławiu (Dama z jednorożcem i Kuszenie cichej Weroniki – 1997, Prezydentki – 1999, Azyl – 2003). Zerwanie ze Starym Teatrem nie jest ostateczne. W 1999 roku ma tutaj miejsce wznowienie Braci Karamazow Dostojewskiego, a w 2002 roku odbywa się premiera Mistrza i Małgorzaty według Michiła Bułhakowa. Najnowsza (5 kwietnia 2003) premiera Krystiana Lupy to Stosunki Klary Dei Loher w warszawskim Teatrze Rozmaitości. Lupa przygotowuje także realizacje telewizyjn e (patrz : WYKAZ SPEKTAKLI).

Od 1983 roku jest pedagogiem (od 1993 roku w stopniu profesora) w krakowskiej PWST, w latach 1990-1996 pełnił funkcję Dziekana Wydziału Reżyserii Dramatu.

Krystian Lupa jest laureatem dwóch najpoważniejszych polskich nagród teatralnych:

Nagrody im. K. Swinarskiego za przedstawienie Marzycieli R. Musila (1989)
Nagrody im. L. Schillera za wybitne osiągnięcia w reżyserii teatralnej (1991).

W 1991 otrzymał również, przyznaną po raz pierwszy, nagrodę krakowskiej filii Fundacji Kultury Polskiej za całokształt dokonań artystycznych, w 1998 nagrodę m. Krakowa w dziedzinie kultury i sztuki, a w 2000 został nagrodzony przez Sekcję Krytyków Teatralnych Polskiego Ośrodka ITI za popularyzację polskiej kultury teatralnej za granicą.

W 2001 rząd austriacki przyznał Krystianowi Lupie Krzyż Zasługi I Klasy w dziedzinie sztuki i nauki za wielkie zasługi w propagowaniu dzieł austriackich autorów. Od roku 1985 dokonał wielu adaptacji i inscenizacji utworów austriackich pisarzy, m.in. Kubina, Musila, Rilkego, Brocha, Bernharda, Wernera Schwaba.

Jest również członkiem zarządu Fundacji im. Thomasa Bernharda.

W 2002 został Kawalerem Orderu Sztuk Pięknych i Literatury - najwyższego odznaczenia dla twórców nadanego przez Ministra Kultury Francji.

W 2003 Minister Kultury Waldemar Dąbrowski odznaczył Krystiana Lupę Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.

W 2003 szef polskiej dyplomacji Włodzimierz Cimoszewicz wręczył Krystianowi Lupie Dyplom Ministra Spraw Zagranicznych RP za wybitne zasługi dla promocji Polski w świecie w 2002 r.


Strona główna    Biografia    Spektakle    Obsady    Aktorzy    Repertuar    Kontakt